Բացահայտիր Շիրակը- Գյումրի. Շիրակ աշխարհի սիրտն ու հայկական հումորի մայրաքաղաքը
· Գյումրի
Շիրակի մարզկենտրոն Գյումրին ունի բազմադարյա հարուստ պատմություն:
Հայաստանի մայրաքաղաքից հետո Գյումրին երկրորդ ամենամեծ քաղաքն է:
Գտնվում է Շիրակի բարձրավանդակի կենտրոնական մասում՝ ծովի մակարդակից 1550 մետր բարձրության վրա, Քաղաքը տեղակայված է Երևանից 126 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Ախուրյան գետի ձախ ափին, և ունի աշխարհագրական բարենպաստ դիրք, որն ակոսված է Չերքեզի, Ջաջուռի և այլ ձորերով։
Գյումրու բացառիկությունը սկսվում է նրա պատմական խորքից. տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս մ.թ.ա. VIII դարից, ինչի մասին վկայում են բազմաթիվ հնագիտական պեղումները, այդ թվում՝ «Մարտիկի գերեզմանից» հայտնաբերված մ.թ.ա. II հազարամյակի բրոնզե իրերն ու հին բնակատեղիներից պեղված աշխատանքային գործիքները։
Քաղաքի յուրահատկություններից մեկը նրա անվանափոխությունների հարուստ շղթան է՝ Կումայրի, Գյումրի, Ալեքսանդրապոլ, Լենինական և կրկին Գյումրի, որոնցից յուրաքանչյուրն արտացոլում է մի ողջ պատմական դարաշրջան։
Այն ունի քաղաքի կարգավիճակ սկսած 1837 թվականից։
Տեղանքն առանձնանում է առողջարար ու կազդուրիչ օդով և լեռնային կլիմայով. քաղաքը տարեկան ստանում է մոտ 2500 ժամ արևային լույս, իսկ տեղի հորդաբուխ աղբյուրները մեկ վայրկյանում տալիս են մինչև 1200 լիտր ջուր։
Քաղաքի զինանշանն ու դրոշը խորհրդանշում են նրա հոգևոր կյանքը՝ ներառելով Բագրատունյաց հովազը և Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու պատկերը։
Սակայն Գյումրու ամենամեծ յուրահատկությունը նրա մարդիկ են, ովքեր աչքի են ընկնում բնածին սրամտությամբ, ինքնատիպ հումորով և ընդգծված արժանապատվությամբ։
Գյումրեցիների մեջ խորն է նստած արհեստի ու արվեստի նկատմամբ սերը. դարեր շարունակ լինելով վարպետների քաղաք՝ այստեղ ձևավորվել է մի հասարակություն, որտեղ պատիվն ու «թասիբը» գերակա արժեքներ են։
Տեղացիներն առանձնանում են նաև իրենց յուրահատուկ հյուրընկալությամբ և հարազատ քաղաքի նկատմամբ ունեցած բացառիկ նվիրումով, ինչը Գյումրին դարձնում է ոչ միայն պատմական հուշարձան, այլև հայկական ոգու և կենսասիրության անփոխարինելի վայր։
Գյումրին Շիրակի մարզի վարչական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնն է։
Գյումրին համարվում է Շիրակ աշխարհի ավանդույթների, արհեստների ու արվեստների պահապանը։ Մարզի մշակութային ժառանգության մեծ մասը կենտրոնացված է հենց այս քաղաքի թանգարաններում և «Կումայրի» պատմաճարտարապետական արգելոց-թանգարանում։
Կարելի է ասել, որ Գյումրին այն առանցքն է, որի շուրջը պտտվում է Շիրակի մարզի ողջ հասարակական և տնտեսական կյանքը։
Կոորդինատներ. 40.7833°N, 43.8333°E