Բացահայտիր Շիրակը - Աշոցք. Շիրակի մարզի «հյուսիսային դարպասը» և բարձրլեռնային պատմական կենտրոնը
· Աշոցք
Աշոցքը գյուղ է Հայաստանի Շիրակի մարզի հյուսիսարևմտյան մասում, Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 22 կմ հյուսիս։
Այն տեղակայված է Աշոցքի սարահարթում, Ախուրյանի ձախակողմյան վտակ Աշոցք գետի ափերին՝ ծովի մակերևույթից 2006-2039 մետր բարձրության վրա։
Համայնքը գտնվում է 8-10 բալանոց սեյսմիկ ակտիվ գոտում, իսկ տարածքի ռելիեֆը բավականին բարդ է. ամենացածր կետը 1969 մետր է, իսկ առավելագույնը հասնում է 2750 մետրի։
Գյուղի միջով է անցնում Գյումրի-Նինոծմինդա միջպետական նշանակության ավտոճանապարհը, և այն ուղիղ գծով հեռու է Վրաստանի սահմանից 12 կմ, իսկ Թուրքիայի սահմանից՝ 22 կմ։
Բնակավայրն ունի հարուստ պատմական անցյալ և մի քանի անգամ վերանվանվել է։
Այն հիմնադրվել է 1825-1829 թվականներին՝ հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի Մուշ և Ալաշկերտ գավառներից գաղթած բնակչության կողմից։
Սկզբնական շրջանում կոչվել է Ղզլղոջ, 1938 թվականին վերանվանվել է Վերին Ղուկասյան, ապա՝ Ղուկասյան (ի պատիվ բոլշևիկյան գործիչ Ղուկաս Ղուկասյանի), և միայն 1990 թվականի նոյեմբերի 14-ին է ստացել իր ներկայիս՝ Աշոցք անվանումը։
Մինչև 1995 թվականի վարչատարածքային բաժանումը, այն համանուն շրջանի վարչական կենտրոնն էր։
Գյուղի պատմամշակութային ժառանգության մասն են կազմում 19-րդ դարի Սուրբ Ղևոնդյանց եկեղեցին, հին գերեզմանոցը՝ խոյաձև տապանաքարերով, և մատուռը։
Կլիման այստեղ բարեխառն է, սակայն բնութագրվում է կարճատև զով ամառով և երկարատև ու ցուրտ ձմեռով։
Օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 4,1°C է, սակայն ձմռանը գրանցվել է բացարձակ նվազագույն՝ -36°C ջերմաստիճան։
Ձյունածածկի տևողությունը կազմում է տարեկան մոտ 154 օր, իսկ սառնամանիքները կարող են տևել մինչև 167 օր։
Աշոցքն աչքի է ընկնում իր զարգացած սոցիալական և տնտեսական ենթակառուցվածքներով։
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Խորհրդային տարիներին այստեղ գործել են ժողովրդական սպառման ապրանքների գործարան, կինոթատրոն, հյուրանոց և կենցաղսպասարկման կոմբինատ։
Գյուղի կարևորագույն կառույցներից է «Տիրամայր Նարեկ» հիվանդանոցը, որը կառուցվել է 1988 թվականի երկրաշարժից հետո Հռոմի Հովհաննես Պողոս II պապի նվիրատվությամբ։
Այս բժշկական կենտրոնը սպասարկում է ոչ միայն տեղի, այլև հարևան Ջավախքի բնակչությանը։
Քանի որ Աշոցքը համարվում է Հայաստանի ամենացուրտ բնակավայրերից մեկը («հայկական Սիբիր»), տեղացիներն առանձնանում են իրենց դիմացկունությամբ և խիստ կլիմայական պայմաններին հարմարվելու ունակությամբ:
Այս տարածաշրջանը տվել է բազմաթիվ հայտնի մարդիկ, սակայն գյուղի պատմության մեջ իր հետքն է թողել բոլշևիկյան գործիչ Ղուկաս Ղուկասյանը, ում անունով երկար տարիներ կոչվել է բնակավայրը:
Կոորդինատներ.
41°02′15″N 43°51′29″E