Բացահայտիր Շիրակը․ Թորոսգյուղ
Թորոսգյուղը գեղատեսիլ բնակավայր է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզում՝ խոշորացված Աշոցք համայնքի կազմում, մարզկենտրոն Գյումրիից ընդամենը 11 կմ դեպի հյուսիս:
Այն փռված է Հողմաջուր գետի միջին հոսանքի աջակողմյան շրջանում՝ ծովի մակերևույթից 1950 մետր բարձրության վրա, զբաղեցնելով շուրջ 12.26 կմ² տարածք:
Պատմականորեն այն եղել է Ալեքսանդրապոլի գավառի, իսկ խորհրդային տարիներին՝ Ղուկասյանի շրջանի կազմում:
Գյուղը հաճախ տեղացիների կողմից անվանվում է պարզապես Թորոս։
Գյուղի հիմնադրումը թվագրվում է 1828–1830 թվականներին, երբ Արևմտյան Հայաստանի Բասեն գավառի Հարսենքար գյուղից տեղահանված գաղթականները հաստատվեցին այս վայրում:
Հիմնադրման պահից մինչ օրս գյուղի բնակիչները բացառապես հայեր են:
Դարերի ընթացքում բնակչության թիվը հետաքրքիր փոփոխություններ է կրել։
Տեղի ժողովուրդը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ինչպես նաև հացահատիկային և կերային կուլտուրաների մշակմամբ:
Թորոսգյուղի բնակիչների բնավորության գլխավոր առանձնահատկությունը նրանց անկոտրում տոկունությունն ու աշխատասիրությունն է, ինչը բնորոշ է բարձրադիր Շիրակի կոշտ կլիմայում ապրող մարդկանց:
Լինելով Բասենի արմատներով գաղթականների սերունդներ՝ նրանք աչքի են ընկնում հյուրընկալությամբ, ավանդապաշտությամբ և հայրենի հողին ու հավատքին ունեցած խորը կապվածությամբ:
Այս մարդիկ սովոր են համատեղ ուժերով դիմակայել բնության քմահաճույքներին՝ պահպանելով իրենց նախնիների ջերմությունն ու կենսախնդությունը:
Գյուղի իսկական այցեքարտը նրա հարուստ պատմամշակութային ժառանգությունն է, մասնավորապես՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը վերակառուցվել է 1865 թվականին, և 18-րդ դարի «Նարեկ» սրբատեղին ու հնամենի մատուռը:
Այս հոգևոր կոթողները ոչ միայն զարդարում են բարձրադիր բնապատկերը, այլև Թորոսգյուղի դիմագիծն ու հպարտությունն են՝ ներկայացնելով գյուղի դարավոր հոգևոր ուժն ու պատմությունը։
Կոորդինատներ. 40°56′6″N 43°52′39″E