Բացահայտիր Շիրակը-«Վարդանանք» հուշարձանախումբը Գյումրիում
· Գյումրի

«Վարդանանք» հուշարձանախումբը
հայկական քանդակագործության ու պատմական հիշողության ամենավեհաշուք կոթողներից մեկն է, որը նվիրված է հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի ամենաառանցքային էջին՝ Ավարայրի հերոսական ճակատամարտին:
Այս մոնումենտալ արձանախումբը պաշտոնապես տեղադրվել է 2008 թվականին և այսօր կանգուն վիճակում զարդարում է տարածաշրջանի մշակութային միջավայրը:

Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է բազմաֆիգուր և ծավալուն կոմպոզիցիա, որի յուրաքանչյուր դետալ կերտված է բրոնզաձույլ վարպետությամբ:
Աշխատանքի հեղինակը ճանաչված քանդակագործ Արտուշ Պապոյանն է, ով կարողացել է մեկտեղել պատմական հերոսների կերպարներն ու նրանց հոգևոր ուժը մեկ ամբողջականության մեջ:
Հուշարձանախմբի կենտրոնական և ամենաբարձր դիրքում վեր է հառնում սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի հեծյալ արձանը: Նա պատկերված է սլացող ձիու վրա՝ տեղադրված 5.5 մետր բարձրությամբ պատվանդանի վրա, որը տեսողականորեն ստեղծում է ամպերի մեջ գտնվելու պատրանք:

Սպարապետի կերպարն արտահայտում է վճռականություն և հոգևոր հզորություն. նրա մի ձեռքում վեր է պարզված խաչն ու պատերազմական դրոշը, իսկ մյուս ձեռքին նա սեղմել է սուրը:
Այս կոմպոզիցիան խորհրդանշում է հանուն հավատքի և հայրենիքի մղվող սրբազան պայքարը:
Վարդան Մամիկոնյանի պատվանդանի շուրջ՝ ավելի ցածր դիրքերում, տեղադրված են Ավարայրի ժամանակաշրջանի հայոց հոգևոր, քաղաքական ու ռազմական մյուս երևելի առաջնորդների մանրակրկիտ քանդակված արձանները:
Նրանց թվում են հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Ա Վայոցձորեցին, ով հանդիսանում էր ժամանակի հոգևոր հենասյունը, քաջարի հոգևորական Ղևոնդ Երեցը, հայրենասիրության և տոկունության խորհրդանիշ հանդիսացող Սահականույշ իշխանուհին, ինչպես նաև անվեհեր զորական Արշավիր Կամսարականը: Բոլոր կերպարները կերտված են մեծ արտահայտչականությամբ՝ փոխանցելով պատմական այդ բախտորոշ դրվագի ամբողջ դրամատիզմն ու վեհությունը:
Տեղակայումը՝ Հայաստան, Շիրակի մարզ, քաղաք Գյումրի, Վարդանանց հրապարակ։
Կոորդինատները՝ 40°47′6.972″N 43°50′29.688″E