Բացահայտիր Շիրակը-Կումայրի պատմական թաղամաս
· Գյումրի
Կումայրի պատմական թաղամասը (հայտնի է նաև որպես Կումայրի պատմամշակութային թանգարան-արգելոց) Գյումրու ամենահին և ինքնատիպ ճարտարապետությամբ աչքի ընկնող հատվածն է։
Այն զբաղեցնում է քաղաքի կենտրոնական ու արևմտյան մասերը և ներառում է 19-20-րդ դարերին պատկանող ավելի քան հազար շինություն։
Թաղամասը պատմական կարևոր արժեք ունի, քանի որ այն աշխարհի սակավաթիվ վայրերից է, որտեղ պահպանվել է իսկական քաղաքային հայկական ճարտարապետությունը՝ հաջողությամբ վերապրելով 1926 և 1988 թվականների ավերիչ երկրաշարժերը։
Տարածքն առաջին անգամ հիշատակվել է մ.թ.ա. 8-րդ դարի ուրարտական արձանագրություններում։
Այսօր պատմական թաղամասի Գորկու, Աբովյանի, Ռուսթավելու և Վարպետաց փողոցներում պահպանվում են մշակութային նշանակություն ունեցող շուրջ 1600 կոթողներ։
Դրանց թվում են՝
Ձիթողցոնց տուն-թանգարանը՝ կառուցված 1872 թվականին հայտնի տուֆ քարով, որը ներկայացնում է Ալեքսանդրապոլի 19-րդ դարի կյանքն ու կենցաղը։
Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահը՝ 1880 թվականին կառուցված Քեշիշյանների նախկին առանձնատունը՝ 19-րդ դարի ոճի գեղեցիկ պատշգամբով։
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին (1872-1873 թթ.), որն իր ճարտարապետությամբ հիշեցնում է Անիի Մայր տաճարը, բայց ավելի մեծ չափերով։
Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարանը՝ 1886 թվականին կարմիր տուֆից կառուցված շենքը, որտեղ մեծանուն բանաստեղծն անցկացրել է իր կյանքի վերջին տարին։
Սև բերդը՝ 1834 թվականին կառուցված 360 աստիճանի կլոր ամրոցը, որն ունեցել է կարևոր ռազմավարական նշանակություն։
Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետի եկեղեցին՝ քաղաքի հարավային մասում գտնվող ռուսական եկեղեցին, որի տարածքը հայտնի է նաև «Պատվո բլուր» անունով։
Տեղակայումը.
Կումայրի պատմական թաղամասը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի կենտրոնում՝ Գյումրի քաղաքում։
Աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ 40°47'00" Հս․ լայնություն և 43°50'30" Արլ․ երկայնություն։