Բացահայտիր Շիրակը-Ջրառատի քարայր - կացարան
Շիրակի մարզի Ջրառատ գյուղի տարածքում գտնվող քարայր-կացարանը մի հարուստ պատմամշակութային համալիրի մաս է կազմում։
Քարայր-կացարանը բնության և մարդու ձեռքի աշխատանքի միաձուլման բացառիկ օրինակ է, որն իր մեջ ամփոփում է հազարամյակների պատմություն։
Այն իրենից ներկայացնում է բնական ժայռային գոյացություն, որի հզոր ու զանգվածեղ քարե կամարները ձևավորել են հուսալի ու պաշտպանված մի տարածք։ Քարանձավի մուտքը երկու կողմից սահմանափակված է մեծաբեկոր ժայռերով, որոնց միջով անցնող արահետը տանում է դեպի քարայրի խորքը։
Այս հուշարձանի ամենատպավորիչ առանձնահատկություններից մեկը դրա վերածումն է սրբատեղիի. մուտքի ձախ կողմում տեղադրված է գեղաքանդակ նարնջագույն խաչքար՝ քարե պատվանդանի վրա, իսկ դրա կողքին բարձրանում է մանր, կլորավուն քարերի շերտերով խնամքով շարված մի ինքնատիպ զարդասյուն։
Ժայռի կատարից՝ հենց մուտքի կենտրոնական մասում, կախված է փոքրիկ մետաղական զանգ, որը հնչեցնում են ուխտավորները, իսկ քարայրի ներսի մութ պատերին նկատվում են կարմիր ներկով արված խաչի պատկերներ ու փորագրություններ։
Շրջակայքում առկա են նաև կենցաղային իրերի մնացորդներ, հնագույն կուժեր կամ դրանց բեկորներ, ինչպես նաև վայրի բուսականություն ու ծառեր, որոնք ավելի խորհրդավոր են դարձնում վայրի մթնոլորտը։
Այս քարայրները պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցել են տարբեր ֆունկցիոնալ նշանակություն։
Դրանցից ամենահին շերտերը թվագրվում են դեռևս քարի դարով՝ հանդիսանալով նախնադարյան մարդու կացարաններ, որոնք հետագայում՝ միջնադարում, վերափոխվել են և ծառայել որպես ապաստարաններ, ճգնավորների խցեր կամ ուխտատեղիներ։
Տեղակայումը.Ջրառատ գյուղական համայնքից 5 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք (հս-ամ) տարածության վրա։
Լուսանկարը `Հուշարձանների պահպանության Շիրակի մարզային ծառայության