Բացահայտիր Շիրակը-«Գեղոնց ժամ» կամ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի
· Գյումրի
Շիրակի մարզի պատմամշակութային արժեքների շարքում իր ուրույն ու հետաքրքիր պատմությունն ունի Գյումրի քաղաքում գտնվող Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, որը ժողովրդի շրջանում առավել հայտնի է «Գեղոնց ժամ» անունով։
Այս ուշագրավ սրբավայրը կառուցվել է 1870-1880 թվականներին՝ Գյումրիի Ձորի թաղի բնակիչների հանգանակությունների ու ջանքերի շնորհիվ։
Ճարտարապետական հորինվածքով այն սկզբնապես եղել է եռանավ, կենտրոնագմբեթ կառույց՝ օժտված փոքրիկ զանգակատնով։
Եկեղեցու երկրորդ՝ ժողովրդական անվանումը կապված է հենց տեղի բնակիչների կենսակերպի հետ։ Քանի որ հարակից տարածքում ապրող մարդիկ հիմնականում զբաղվում էին հողագործությամբ ու անասնապահությամբ, ավանդական գյուղական կյանքին մոտ լինելու պատճառով ժողովուրդը կառույցն անվանեց «Գեղոնց ժամ»։
Ինչպես բազմաթիվ այլ հոգևոր կենտրոններ, այս եկեղեցին նույնպես զգալի տուժեց խորհրդային տարիներին։ Այդ ժամանակաշրջանում քանդեցին եկեղեցու գմբեթը, իսկ հոգևոր տունը վերածեցին պահեստի։ Հաջորդ ծանր հարվածը սրբավայրը ստացավ 1988 թվականի ավերիչ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ։
Թեև կառույցը խարխլվեց, սակայն կանգուն մնաց և չփլուզվեց։ Ավելի ուշ իրականացված ամրության հատուկ միջոցառումների շնորհիվ հաջողվեց կանխել պատերի հետագա քայքայումը, սակայն եկեղեցին այդպես էլ չվերանորոգվեց։
Տարիների անտեսվածությունն ու խարխլված վիճակն իրենց հերթին հանգեցրին նրան, որ 2003 թվականին եկեղեցին ինքնափլուզվեց։ Այդ աղետալի փլուզումից հրաշքով կանգուն մնաց միայն ժամերգության գավիթը։ Անգամ կիսավեր վիճակում «Գեղոնց ժամը» չկորցրեց իր ձգողականությունը․ հավատացյալները շարունակում էին այցելել պահպանված գավիթ և այնտեղ մոմ վառել։
Սրբավայրի վերածննդի նոր էջը սկսվեց գրվել 2014 թվականին, երբ մեկնարկեցին եկեղեցու վերականգնման ու լայնածավալ շինարարական աշխատանքները։
Շնորհիվ արագ և արդյունավետ վերակառուցման՝ արդեն 2015 թվականին ամբողջությամբ վերականգնված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին հանդիսավորությամբ բացեց իր դռները հավատացյալների առջև և այսօր էլ գործում է՝ հանդիսանալով Գյումրիի պատմական հարստության անբաժանելի մասը։
Տեղակայում՝ Հայաստան, Շիրակի մարզ, քաղաք Գյումրի
Կոորդինատներ՝ 40°47'22"N 43°50'17"E