Ճանաչենք Շիրակի մարզի մեծերին-Վլադիմիր Աբաջյան. Բեմի և էկրանի անխոնջ նվիրյալը
Վլադիմիր Համբարձումի Աբաջյանը հայ թատրոնի և կինոյի տաղանդավոր դերասան է, ասմունքի անզուգական վարպետ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, ում անունն ու ստեղծագործական ժառանգությունը ոսկե տառերով են գրված հայ մշակույթի պատմության մեջ:
Նա ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 27-ին Շիրակի մարզի Շիրակ գյուղում (որը նախկինում կրում էր Ղոնախղռան անվանումը, իսկ ավելի վաղ մտնում էր Լենինականի գավառի կազմի մեջ): Հենց այստեղ՝ շիրակյան բնության և ազգային ավանդույթների ակունքներում է ձևավորվել ապագա արտիստի սերը հայոց լեզվի, գրականության և արվեստի հանդեպ, որը հետագայում պետք է դառնար նրա ողջ կյանքի ուղեկիցը:
Ստեղծագործական մասնագիտական կրթություն ստանալու նպատակով նա ընդունվում է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտ, որի դերասանական բաժինն հաջողությամբ ավարտում է 1951 թվականին:
Ուսումնառության ավարտից անմիջապես հետո՝ հենց նույն թվականին, երիտասարդ և խոստումնալից դերասանն աշխատանքի է անցնում Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, որը դառնում է նրա հարազատ ստեղծագործական տունն ու երկրորդ օջախը: Իր երկարամյա բեղմնավոր թատերական գործունեության ընթացքում Վլադիմիր Աբաջյանը մայր թատրոնի բեմում կերտել է 50-ից ավելի բազմապլան, բարդ, հոգեբանական խորությամբ և դրամատիզմով հարուստ դերեր, որոնք արժանացել են թե՛ մասնագետների բարձր գնահատականին, և թե՛ հանդիսատեսի անսահման սիրուն:
Նրա թատերական առավել հայտնի դերակատարումներից են Օսեփը՝ «Քանդած օջախ» ներկայացման մեջ, Օկայոմովը՝ «Մաշենկա» բեմադրությունում, Սեյրանը՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի հանրահայտ «Նամուս» դրամայում, և Նեզնամովը՝ «Անմեղ մեղավորներ» ներկայացման մեջ:
Թատերական գործունեությանը զուգահեռ, Վլադիմիր Աբաջյանն իր ուրույն հետքն է թողել նաև հայկական կինեմատոգրաֆում՝ ստեղծելով հիշարժան ու կենդանի կերպարներ:
Կինոյում նրա հիշարժան դերերից են Վարդանը՝ «Սայաթ-Նովա» (1960 թ.) ֆիլմում, Գագոն՝ «Լալվարի որսկանը» (1966 թ.) ժապավենում, Ոսկանյանը՝ «Կամոյի վերջին սխրանքը» (1973 թ.) արկածային ֆիլմում, Եսային՝ «Հուսո աստղ» (1978 թ.) պատմական էպոպեայում, Կոմս Սուլսբերին՝ «Արքա Ջոն» (1984 թ.) ֆիլմ-ներկայացման մեջ, և Հոր կերպարը՝ «Արահետ» (2005 թ.) դրամայում:
Վլադիմիր Աբաջյանի արվեստի մյուս կարևորագույն ու թերևս ամենաազդեցիկ կողմերից մեկը նրա բացառիկ ասմունքն էր: Նա իրավամբ ճանաչված է որպես հայ ասմունքի անգերազանցելի վարպետներից մեկը, ում ձայնի տաք ու թավ տեմբրը, ճշգրիտ առոգանությունը, խորը հուզականությունն ու հայոց խոսքի նկատմամբ տածած սրբազան երկյուղածությունը կարողանում էին ամենախորը թելերով դիպչել ունկնդրի սրտին:
Նրա կատարմամբ հնչող հայ դասական պոեզիայի նմուշները ստանում էին նոր շունչ և կենդանություն՝ դառնալով իսկական հոգևոր սնունդ սերունդների համար:
Արվեստագետի մեծագույն ավանդն ու տասնամյակների տքնաջան աշխատանքը պատշաճ կերպով գնահատվել են պետական բարձր պարգևներով ու պատվավոր կոչումներով:
Դեռևս 1972 թվականին նրան շնորհվել է ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչումը, իսկ արդեն 1984 թվականին նա արժանացել է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի բարձրագույն կոչմանը: 1998 թվականին հայրենի արվեստի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի համար պարգևատրվել է պետական բարձր պարգևով՝ «Մովսես Խորենացի» մեդալով:
2006 թվականին նրան շնորհվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալը, ինչպես նաև ստացել է հարազատ Շիրակ աշխարհի սիրո ու հարգանքի խորհրդանիշ հանդիսացող «Գյումրու Վարպետ» տիտղոսը:
Մեծանուն արտիստը, ով իր կյանքով ու գործունեությամբ մարմնավորում էր հայ բեմարվեստի լավագույն ավանդույթները, երկրային կյանքից հեռացավ 2013 թվականի հունվարի 15-ին Երևանում՝ թողնելով անջնջելի հիշատակ, հարուստ դերասանական ու ասմունքային ժառանգություն և արվեստագետի բարձր կերպար, որը մշտապես կմնա հայ թատերասեր հասարակության սրտերում: