Շիրակի մարզի պատմություններ-Գուսանագյուղի ավանդույթները
Ավանդույթներն ու սովորույթները հայ ժողովրդի ինքնության, կենցաղի և ընտանեկան սրբության անբաժանելի մասն են, որոնք դարեր շարունակ փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ պահպանելով իրենց խորհրդանշական ու հոգևոր իմաստը։
Շիրակի մարզի Գուսանագյուղում մինչ օրս պահպանվում են ուշագրավ ու ինքնատիպ կենցաղային և հարսանեկան ավանդույթներ, որոնք արտացոլում են տեղացիների հավատալիքներն ու ապրելակերպը։
Գյուղում հացի, հատկապես լավաշի թխումը պատասխանատու և սուրբ արարողություն է։ Խմորը հունցելիս տանտիկինը ցածրաձայն արտասանում է Տերունական աղոթքը և հունցելուց հետո խաչաձև շարժումով խաչում այն՝ հավատալով, որ դրանով տան հացն անպակաս ու առատ կլինի։
Գյուղական միջավայրում պահպանված խիստ սովորույթի համաձայն՝ քանի դեռ թխված առաջին յոթ հացը ամբողջությամբ չի լրացել, ոչ ոք իրավունք չունի հաց ուտելու, այլապես դա համարվում է վատ նշան կամ դժբախտության պատճառ։
Կենցաղային հետաքրքիր ծեսերից է նաև ձմռան ճանապարհումը․ տարին հաջող և բերքառատ դարձնելու նպատակով փետրվար ամսվա վերջին օրը տան կանայք երեք անգամ ավլում են տան շեմն ու բաց անում բոլոր լուսամուտները, որպեսզի ցուրտ ձմեռը հեռանա, և տուն մտնի գարունը։
Ուշագրավ են նաև հարսանեկան սովորույթները։ Հարսանիքի ընթացքում իրականացվում է յուրահատուկ խորհրդանշական ծես, որի ժամանակ փեսայի ծնողները խաղարկում են «կռիվ» տալու արարողությունը։ Մեկ այլ գեղեցիկ ավանդույթ է անկողինների կարումը․ հարսնացուի տանը բարեկամների վերմակներն ու դոշակները խորհրդանշորեն իրար կարելու կոլեկտիվ սովորույթը միավորում է հարևաններին ու հարազատներին։
Այս յուրօրինակ սովորույթները վկայում են մեր պատմական ժառանգության խորության և ժողովրդական բանահյուսության հարստության մասին։
Ամենօրյա կենցաղում հացի սրբազան խորհուրդը պահպանելը, գարնան գալուստը համայնքային ծեսով ավետելն ու հարսանեկան ուրախ արարողությունները վառ են պահում շիրակցու ինքնատիպ ոգին, իսկ դրանց փոխանցումը մեր մշակութային ինքնության հուսալի երաշխիքն է։
Տեղակայում՝ Հայաստան, Շիրակի մարզ, Գուսանագյուղ
Կոորդինատներ՝ 40.6972° N, 43.7842° E